Çevirinin, bir çevirmen tarafından İngilizce yazılmış metni, İngilizce bilmeyen kişilere aktarmak olduğu söylenebilir. Ancak bu çok kabaca bir tanım. Çeviri tüm bu yapılandan daha fazla bir şey. Çünkü iyi bir çeviri için İngilizceyi yetkin şekilde konuşabilmek yetmez. İngilizce konuşulan ülkedeki ekonomik, sosyolojik ve kültürel dinamiklere de hakim olmak gerekir.
Çeviri yapmak profesyonellik isteyen karmaşık ve derin bir iş. Çevirmenin çeviri yaparken düşeceği ufacık bir hata dahi, anlamı büyük ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle çeviri yaparken dikkatli olmak gerekir.
Kaliteli bir çeviriden bahsedilebilmesi için kaynak ve hedef dil arasındaki anlam geçişinin doğru bir şekilde yapılmış olması şarttır. Kaynak dilde kaleme alınmış olan cümleler, ifade ettikleri anlam bütünlüğü ile doğruluğu hiçbir şekilde zarar görmeden hedef dile aktarılmalıdır
1- Çevirisi yapılan belgenin ismi; orijinal belge ismine, hedef dilin kısaltması eklenmiş şekilde olmalıdır. Örneğin; “Çağlayan nüfus kayıt örneği” olan belge İngilizceye çevrildiyse, dosya ismi “Çağlayan nüfus kayıt örneği – EN” veya “Çağlayan nüfus kayıt örneği (EN)” şeklinde olmalıdır. Böylece çıktı alan kişi belgeleri karıştırmaz. Klasöre atıldığında çeviri belge dosyası ve orijinal belge dosyası alt alta gelir. Ayrıca, format olarak aynı belgeler çevrilebilir. Mesela bir kişinin 5-6 adet maaş bordrosunun çevirisi gerekebilir. Dosyalar doğru isimlendirilmezse, çıktı alırken karışıklık yaşanabilir. Örnek:
Burada sonunda (EN) olmayan PDF dosyası orijinal belgedir. Sonunda (EN) olan Word belgesi İngilizceye çevrilmiş belgedir. Belge içinde çok sayıda sayı olduğu için Word dosyasında kaymalar yaşanabilir. Bunu önlemek adına, çevrilmiş belgenin PDF hali de gönderilmiştir. Yukarıda görselde sonunda (EN) olan PDF dosyaları buna örnektir. Çevirisi yapılan belgede kayma ihtimali varsa hem PDF hem Word dosyası şeklinde iletilebilir. Özellikle sayıların çok olduğu SGK dökümü ve maaş bordrosu gibi belgelerde bu önemlidir.
2- Çevirisi yapılamayan unsurlar tanımlanır. Örneğin, belgede bir imza var. Bu imza kopyalanıp çeviri belgeye koyulamaz. Bu nedenle, imzanın bulunduğu yere [İMZA] yazılmalıdır. Belgenin ibraz edildiği kurumdaki kişi, orijinal sayfanın ilgili kısmına bakarak imzayı görebilir. Bu şekilde, çeviri esnasında tanımlanması gereken unsurlar köşeli parantez [ ] içinde tanımlanmalıdır.
3- E-devlet’ten alınan belgelerde barkod ve QR kod bulunmaktadır. Bu kodları kopyalamak yerine [BARCODE] veya [QR CODE] şeklinde çevrilmelidir. Bunun temel nedeni, kopyalama esnasında yaşanacak bir karışıklığın tespit edilmesinin zor olmasıdır. Çeviri belgede taslaktaki QR kod kalabilir. Müşterinin ibraz ettiği kurum, çevirideki QR kodu okuttuğu zaman başka bir belge ile karşılaşırsa çeviriyi kullanamayabilir.
4- Dijital belge ile çalışmak daha sağlıklıdır. Kimlik numarası gibi bilgileri klavyeden yazmak yerine kopyalamak tercih edilmelidir. Fakat bazen müşteriler QR kodlu belgeleri çıktı alıp tarayabilir. Bu durumlarda yapılacak en mantıklı şey, QR kodu telefon ile tarayıp dijital belgeyi edinmektir. (E-devlet “Karekod Okut” sekmesi kullanılabilir.)
5- Belgelerde yer alan bilgiler paralel olmalıdır. Örneğin; faaliyet belgesinde ve vergi levhasında şirketlerin NACE kodu ve ilgili faaliyet alanı yazar. “412002 – İKAMET AMAÇLI BİNALARIN İNŞAATI (MÜSTAKİL KONUTLAR, BİRDEN ÇOK AİLENİN OTURDUĞU BİNALAR, GÖKDELENLER VB.NİN İNŞAATI) (AHŞAP BİNALARIN İNŞAATI HARİÇ)” gibi. Birebir aynı olan bu kısımlar, faaliyet belgesinin ve vergi levhasının çevirilerinde de aynı olmalıdır.
6- Matbu belgeler dediğimiz e-devletten alınan belgelerin açıklama kısımları aynı gözükse de farklar vardır. Alınış tarihi, alan kişinin kimlik numarası her zaman farklıdır. Bazı durumlarda belgenin düzenlenme amacı değişiklik gösterebilir. Taslakta belge “bilgi amaçlı” düzenlenmişken, çevrilecek belgedeki “konsolosluğa ibraz edilmek üzere” düzenlenmiş olabilir.
7- E-devletten alınan belgelerin geçerlilik süresi sadece 1 aydır. Kimi zaman müşteriler belgeyi çok önceden alır ve daha sonra çevrilmesi için başvurur. Bu durumlarda, geçerlilik tarihi geçmiş belgeler bir an önce proje yöneticisine bildirilmelidir. Proje yöneticisi müşteriden güncel belge talep edebilir.
8- Ticaret Sicil Gazetesi’ndeki bir sayfada birçok şirketin bilgileri yer almaktadır. Burada tüm sayfanın çevirisi yapılmaz, sadece ilgili şirketin kısmı çevrilir. Proje yöneticisi size bildirmezse, hangi şirketin bilgilerini çevireceğinizi anlamak için dosyalar içindeki vergi levhasına bakabilirsiniz.
9- Üniversite mezuniyet belgelerinde mezun olunan üniversite, fakülte ve bölüm bilgileri yer almaktadır. Bu belge İngilizceye çevrilirken; üniversite, fakülte ve bölüm bilgilerinin resmi sitedeki çevirisi esas alınmalıdır.
10- Noterden alınan belgelerin çevirilerinde çok fazla hata yapılmaktadır. Bunun için kontrol ederken koyu yazılmış kısımlara tek tek bakmak gerekmektedir. Kimlik numarası, ad-soyad, anne-baba adı, geçerlilik tarihi, doğum tarihi gibi bilgiler noterlikler tarafından koyu yazılır. Kontrol esnasında, koyu yazılmış kısımları cümleden bağımsız olarak kontrol etmek hataları bulmayı kolaylaştıracaktır. Örneğin T.C. numarası 11111111111 ise, çeviri belgede sadece buna bakmak gerekir. “11111111111 çeviri metninde yazıyor mu? Evet, yazıyor.” gibi.
11- Orijinal belge ile çeviri belgenin sayfa yönlendirmesi eldeki imkânlar ölçüsünde aynı olmalıdır. Örneğin, dik sayfa yapısı ile bir diploma gönderilmemelidir.
12- Orijinal belge olabildiğince sadık kalmak gerekir belgede tablolar var ise çeviride de mutlaka olmalıdır düz metin şeklinde yazılmaz.
13- Türkiye Cumhuriyeti, “REPUBLIC OF TÜRKİYE” şeklinde çevrilmelidir. Kimlik ve pasaport gibi çift dilli olan belgeler İngilizceye çevrilirken “Turkey” olarak bırakılabilir; çünkü orijinal belgede o şekilde yer almaktadır. (T.C. resmi çevirisi “REPUBLIC OF TÜRKİYE” olarak güncellemeden önce verilen belgelerde.)
Bkz:
14- Bazı bakanlıkların resmi terimceleri vardır. Bunlara başvurulabilir. Böylece hazırlanan çevirinin, ibraz edilen kurum tarafından reddedilmesi durumunda sorumluluk çevirmene kalmaz. Örnek: https://www.mfa.gov.tr/data/Terminoloji/nufus-vatandaslik-terminolojisi.pdf
15- Çevirilerde mümkün olduğunca sözlük kullanılmalıdır.
16- Belge MateCat üzerinde çevrilecekse, veri tabanına dikkat edilmelidir. Kendiniz MateCat’e yükleyip bir veri tabanı seçmediyseniz veriler halka açık veri tabanına yazılır. Müşterinin kimlik bilgileri dahil birçok bilgisinin gizliliği korunmamış olur.
17- Belgedeki eksik kısımları tespit etmek için çeviri belgeyi PDF olarak kaydedebilirsiniz. Ardından kullandığınız PDF uygulamasında, hem çeviri hem orijinal dosyaların sekmeleri arasında hızlı geçiş yaparsanız farklar gözünüze çarpacaktır.
18- Birbirinin aynısı, sadece birkaç farklı kısmı olan belgeler gelebilir. Örneğin, 2 kardeşin doğum belgelerinin çevrilmesi gerekebilir. Burada %95 benzerlik olması muhtemeldir. Farklı olan yerlerin göze çarpması için 2 PDF dosyası farklı sekmelerde açılır. İki dosya arasında hızlı geçiş yaptığınızda farkları görebilirsiniz.
19- Zip dosyası üzerinde çalışma yapmayınız. Kaydederken sorunlar çıkmaktadır.
20- Kısaltma kullanmadan önce mutlaka araştırılması gerekir MERSİS No.; CRS No. olarak çevrilir.
21- Aksi belirtilmedikçe, sayfa sayısı artırılmamalı veya azaltılmamalıdır. 1 sayfa olan belge, çeviriden sonra 2 sayfa olursa noter ödemesi artabilir. Aynı şekilde, 2 sayfa olan belge 1 sayfaya düşürülmemelidir.
22- Adreslerde genellikle sadece ülke ismi çevrilir. Mah. Sk. APT gibi kısaltmalar aynı bırakılır. İÇ KAPI NO: kısmı silinip yerine “/” koymak gerekiyor. Örnek: “No: 11 İÇ KAPI NO: 7” kısmı “No: 11 / 7” olarak çevrilmelidir. (Yurtdışından gelen bir faturayı inceleme şansınız olursa bunu gözlemleyebilirsiniz.)
Yazar: Çağlayan KARABULUT
